صفحه اصلی » امام خمینی(ره) » زندگینامه » آغاز نهضت امام خمینی(ره)
منتشر شده در ۲۱ اسفند ۱۳۹۲ | دسته : زندگینامه

آغاز نهضت امام خمینی(ره)

اندازه قلم

سیاست و شیوه کشورداری زمامداران، هماره در کانون توجه حضرت امام خمینی قرار داشت و ایشان در هیچ دوره‏ای از زندگی پربار خود، از مسئولیتهای اجتماعی شانه خالی نکرد. لیکن اولین دوره فعالیت سیاسی امام خمینی به لحاظ اهمیت و تاثیرگذاری مستقیم، مربوط به سالهای پس از شهریور ۱۳۲۰(هـ.ش) است. شهریور ۲۰، در تاریخ معاصر ایران، اهمیت بسزایی دارد؛ زیرا در این ماه، پرونده سیاه و پربرگ رضاخان بسته شد و پرونده‏ای سیاه‏تر و اسف‏انگیزتر گشوده گردید.

بارزترین نمود برخورد حکومت رضاخانی با امام خمینی تعطیل کردن درس اخلاق ایشان در مدرسه فیضیه بود. نخستین درسی که امام راحل پس از رحلت آیه اللّه العظمی حائری آغاز کرد و با استقبال طلاب و مردم کوچه و بازار مواجه شد، درس اخلاق بود. امام در این درس، به مناسبتهای مختلف اشاراتی گویا، و گاه کنایه آمیز به وضعیت حکومت و اسلام‏زدایی پهلوی اول مطرح می فرمودند. ماموران شهربانی حکومت تازه تاسیس پهلوی در قم، از ادامه این درس در فیضیه جلوگیری کردند و آقا روح اللّه نیز درس خود را به مدرسه حاج ملاصادق منتقل کرد. کتاب “اربعین حدیث” از نتایج این درس اخلاقی ـ عرفانی است.

تا اینکه شعله‏های جنگ جهانی دوم به ایران نیز کشیده شد و بخشهای بسیاری از سرزمین ایران اسلامی، به اشغال روس و انگلیس درآمد. در همین هنگام انگلیسی‏ها رضاخان را از سریر سلطنت به تبعید در جزیره “موریس” کشاندند و همزمان فرزند جوان و مغرور او را به حکومت رساندند. این واقعه، به معنای پایان ۲۰ سال حکومت زور و آغاز ۳۷ سال سلطنت تزویر همراه با اختناق شدید بود. در سالهای نخست حکومت پهلوی دوم، روحانیت شیعه در اوج انزوا و مظلومیت قرار گرفته بود. از یک سو کمونیستها و نویسندگانِ لائیک، اساس دین و دینداری را با شبهات فکری مواجه ساخته بودند و از سوی دیگر مجالی برای فعالیتهای آشکار دینی، باقی نمانده بود. اوج اسلام‏ستیزی در این سالها، در تالیف و انتشار چندین کتاب گمراه کننده و صریح علیه دیانت و اسلام بود. مولف یکی از این کتابها، حکمی زاده فرزند حاج شیخ مهدی قمی است.

وی نام “اسرار هزار ساله” را بر کتاب خود نهاد و پاسخی که امام بدو داد، همان کتاب “کشف الاسرار” است. این کتاب، به قدری مهم و موثر افتاد که گاه از حضرت امام به “کاشف الاسرار” یاد می‏شود و این به دلیل اهمیت و موقعیت “کشف الاسرار” در میان دیگر آثار مکتوب امام خمینی است. کشف الاسرار، در سال ۱۳۲۲(هـ.ش) منتشر شد و مولف عظیم الشان آن، مدتی درسهای رسمی خود را برای تالیف آن تعطیل کرد. بن مایه این اثر گرانسنگ، دفاع از احکام اسلامی و پاسخ به نقدهای حکمی‏زاده بر اسلام است. امام اجازه ثبت نام خود بر کتاب را نداد و این خود بر شهرت امام به اخلاص و پاکباختگی در راه اسلام افزود. شاید اولین نوشته‏ای که در قرن حاضر به طور صریح و جدّی، حکومت اسلامی را طرح و قابل دفاع کرده است، همین کتاب باشد. کشف الاسرار هم به دلیل طرح حکومت دینی و هم به دلیل انتقادهای صریح امام از حکومت وقت، به حتم از سیاسی‏ترین کتابهای امام خمینی و آثار مکتوب در آن دوران است.

امام خمینی به نوشته‏هایی از این دست نیز اکتفا نمی‏کرد و از هر موقعیت و مجالی برای نشان دادن نفرت مسلمانان از حکومت پهلوی سود می‏جست

یک سال پس از تالیف و انتشار کشف‏الاسرار (اردیبهشت ۱۳۲۳ش) امام خمینی نخستین اعلامیه سیاسی خود را صادر کرد. در این اعلامیه که خطاب به علمای اسلام و ملت مسلمان ایران است، امام همگان را به اتحاد و حساسیت نسبت به اوضاع سیاسی کشور دعوت می‏کنند. اما جملات و لحن امام در این اعلامیه به گونه‏ای است که نشان می‏دهد نویسنده آن چندان امیدی به بروز انقلابی زودرس و فراگیر ندارد. گویا امام با صدور این اعلامیه، بر آن بود که زنگ خطر را به صدا درآورد و نخستین پایه‏های بنای انقلاب را پی افکند.

از دیگر اقدامات مهم و دلیرانه امام در آغازین سالهای حکومت محمدرضا، محکومیت دولت تازه تاسیس اسرائیل بود. دولت اسرائیل در سال ۱۳۲۷ش. رسماً اعلان موجودیت کرد و در همان سال، حضرت امام اعلامیه‏ای در مخالفت با تشکیل دولت صهیونیستی در فلسطین اشغالی صادر فرمود.

با آغاز زمزمه‏هایی مبنی بر تاسیس مجلس موسسان ـ که طرحی برای بازکردن دست شاه بود ـ شایعه‏ای بر سر زبانها افتاد که آیت اللّه بروجردی با این مجلس، اعلام موافقت فرموده است. امام خمینی به همراه چند تن از مراجع و علمای وقت، نامه‏ای سرگشاده به آیت اللّه بروجردی نوشتند و از ایشان خواستند که با بیان نظر مبارک خود، به این شایعات خاتمه دهند. این اقدام هوشیارانه، منتهی به صدور اعلامیه‏ای از سوی زعیم حوزه‏های علمیه، حضرت آیت اللّه بروجردی شد. ایشان در این بیانیه، هرگونه توافقی را با دولت پهلوی، درباره تاسیس مجلس موسسان، انکار کردند. بدین‏ترتیب دستگاه حکومتی نتوانست از نفوذ روحانیت به نفع مقاصد خود سود برد.

پس از این دوران تا آغاز فراگیر نهضت با قیام خونین مردم در پانزدهم خرداد سال ۱۳۴۲، مهمترین حادثه سیاسی کشور ماجرای ملی شدن نفت بود. به دلیل اهمیت این دوره از زندگی سیاسی امام خمینی بخش جداگانه‏ای را بدان اختصاص می‏دهیم.

مطالب مرتبط
نوشتن دیدگاه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *