صفحه اصلی » پرسش و پاسخ » حضرت زهرا (سلام الله علیها) » آیا روایت «فاطمه‌ بضعه منی» فقط از طریق مسور بن مخرمه نقل شده است؟
منتشر شده در ۲۳ دی ۱۳۹۳ | دسته : حضرت زهرا (سلام الله علیها)

آیا روایت «فاطمه‌ بضعه منی» فقط از طریق مسور بن مخرمه نقل شده است؟

توضیح سؤال:

بسم الله الرحمن الرحیم
سلام
در یکى از سایتها با اهل سنت درباره خواستگارى حضرت امیرالمومنین علیه السلام از دختر ابوجهل بحث مى کردم. ایشان مى گفتند که ما قبول مى کنیم که مسور ناصبى است، پس روایات ایشان اعتبار ندارد. نتیجه اینکه روایت « فاطمه بضعه منى » از درجه اعتبار ساقط است.
شما چه پاسخى دارید ؟
بنده هر چه در کتب اهل سنت گشتم سند این روایت به او ختم مى شود و روایت صحیح دیگرى در این باب پیدا نکردم. فقط در کتاب مستدرک على الصحیحین روایت « ان الله یغضب لغضبک…. » را پیدا کردم که آن هم به دلیل وجود حسین بن زید در سند حدیث و منکر الحدیث بودن وى رد کردند.
پاسخ:

روایت خواستگارى امیرمؤمنان علیه السلام از دختر ابوجهل افسانه‌اى است دروغین که ما پیش از این در آدرس ذیل به صورت مفصل از آن پاسخ داده‌ایم:
http://www.valiasr-aj.com/fa/page.php?bank=maghalat&id=140
اما در پاسخ به این مطلب که اگر روایت خواستگارى از دختر ابوجهل دروغ باشد، پس اصل روایت «فاطمه بضعه منی» نیز باطل است؛ چرا که از طریق مسور ناصبى نقل شده است.
اولاً: دلایل ما براى رد افسانه خواستگارى از دختر ابوجهل، فقط ناصبى بودن مسور بن مخرمه نبوده است، ما دلایل متعددى را ارائه کردیم که مى‌توانید در همان مقاله بخوانید.
ثانیاً: روایت «فاطمه بضعه منی» با سند‌هاى متعدد از دیگر اصحاب رسول خدا صلى الله علیه وآله نیز نقل شده است که ما به صورت براى هر یک از اصحاب، یک مصدر را نقل خواهیم کرد:
امیر المؤمنین علیه السلام:

بزار در مسند خود نقل مى‌کند:
(۵۰۳)- [۵۲۶] حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَیْنِ الْکُوفِیُّ، قَالَ: نا مَالِکُ بْنُ إِسْمَاعِیلَ، قَالَ: نا قَیْسٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عِمْرَانَ، عَنْ عَلِیِّ بْنِ زَیْدٍ، عَنْ سَعِیدِ بْنِ الْمُسَیِّبِ، عَنْ عَلِیٍّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ، ُأَنَّهُ کَانَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ: أَیُّ شَیْءٍ خَیْرٌ لِلْمَرْأَهِ؟ فَسَکَتُوا، فَلَمَّا رَجَعْتُ قُلْتُ لِفَاطِمَهَ: أَیُّ شَیْءٍ خَیْرٌ لِلنِّسَاءِ؟ قَالَتْ: أَلا یَرَاهُنَّ الرِّجَالُ، فَذَکَرْتُ ذَلِکَ لِلنَّبِیِّ (ص) فَقَالَ: إِنَّمَا فَاطِمَهُ بِضْعَهٌ مِنِّی رَضِیَ اللَّهُ عَنْهَا.
از على بن أبى طالب علیه السلام نقل شده است که او در خدمت رسول خدا صلى الله علیه وآله بود، رسول خدا فرمود: چه چیزى براى زن (از همه چیز) بهتر است؟ همه اصحاب ساکت شدند. على بن أبى طالب مى‌گوید: وقتى برگشتم به فاطمه سلام الله علیها گفتم: چه چیزى براى زنان (از همه چیز) بهتر است؟ گفت: این که هیچ مردى او را نبیند. این مطلب را به رسول خدا گفتم، پس فرمود: فاطمه پاره تن من است، خداوند از او راضى باشد.
البزار، ابوبکر أحمد بن عمرو بن عبد الخالق (متوفاى۲۹۲ هـ)، البحر الزخار (مسند البزار)، ج۲، ص۱۵۹ ـ ۱۶۰، تحقیق: د. محفوظ الرحمن زین الله، ناشر: مؤسسه علوم القرآن، مکتبه العلوم والحکم – بیروت، المدینه الطبعه: الأولى، ۱۴۰۹ هـ.
ابوهریره دوسی:

(۲۱۹۱)- [۳: ۱۱۸۶] حَدَّثَنَا عُبَیْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، أَخْبَرَنَا أَبُو یَحْیَى التَّیْمِیُّ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الْمَخْزُومِیُّ، عَنِ الْمَقْبُرِیِّ، عَنْ أَبِی هُرَیْرَهَ، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): ” إِنَّمَا فَاطِمَهُ حَذِیَّهٌ مِنِّی یَقْبِضُنِی مَا قَبَضَهَا ”
از ابوهریره نقل شده است که رسول خدا (ص) فرمود: فاطمه پاره‌اى از تن من است، هر چیزى که او را ناراحت کند، مرا ناراحت کرده است.
الحربی، أبو إسحاق إبراهیم بن إسحاق (متوفاى۲۸۵هـ)، غریب الحدیث، ج ۳، ص۱۱۸۶، تحقیق: د. سلیمان إبراهیم محمد العاید، ناشر: جامعه أم القرى ـ مکه المکرمه، الطبعه: الأولى، ۱۴۰۵هـ.
أنس بن مالک:

(۱۴۸۰)- [۱۴۸۲] ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عُثْمَانَ الْوَاسِطِیُّ، ثنا یَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِیمَ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ الْعَوَّامِ، ثنا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ، ثنا هُشَیْمٌ، ثنا یُونُسُ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ(ص): ” مَا خَیْرٌ لِلنِّسَاءِ؟ ” فَلَمْ نَدْرِ مَا نَقُولُ، فَسَارَّ عَلِیٌّ إِلَى فَاطِمَهَ فَأَخْبَرَهَا بِذَلِکَ، فَقَالَتْ: فَهَلا قُلْتَ لَهُ: خَیْرٌ لَهُنَّ أَنْ لا یَرَیْنَ الرِّجَالَ وَلا یَرَوْنَهُنَّ، فَرَجَعَ فَأَخْبَرَهُ بِذَلِکَ، فَقَالَ لَهُ: ” مَنْ عَلَّمَکَ هَذَا؟ ” قَالَ: فَاطِمَهُ، قَالَ: ” إِنَّهَا بَضْعَهٌ مِنِّی “.
از أنس نقل شده است که رسول خدا (ص) سؤال کرد: چه چیزى براى زنان بهتر است؟ ما نمى‌دانستیم که چه بگوییم ؛ پس على (ع) پیش فاطمه رفت و او را از این مسأله باخبر کرد، پس فاطمه گفت: پس چرا نگفتى: براى آن بهتر است که هیچ مردى را نبینند و هیچ مردى نیز آن‌ها را نبیند. على برگشت و همین جواب را به رسول خدا داد. رسول خدا سؤال کرد: چه کسى این مسأله را به تو یاد داده است؟ گفت: فاطمه: رسول خدا گفت: او پاره تن من است.
الأصبهانی، ابونعیم أحمد بن عبد الله (متوفاى۴۳۰هـ)، حلیه الأولیاء وطبقات الأصفیاء، ج ۲، ص۴۱، ناشر: دار الکتاب العربی – بیروت، الطبعه: الرابعه، ۱۴۰۵هـ.
عمرو بن حزم الأنصاری:

وَإِنَّ أَبَا بَکْرِ بْنَ مُحَمَّدٍ یَعْنِی عَمْرَو بْنَ حَزْمٍ حَدَّثَنِی، عَنْ أَبِیهِ، عَنْ جَدِّهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ K قَالَ: ” فَاطِمَهُ بِضْعَهٌ مِنِّی، وَیُسْخِطُنِی مَا أَسْخَطَهَا، وَیُرْضِینِی مَا أَرْضَاهَا “.
النصیبی، أبو بکر بن خلاد (متوفاى ۵۱۰هـ)، فوائد أبی بکر النصیبی، ص۵۳، ح۲۱۷، تحقیق: قسم المخطوطات بشرکه أفق للبرمجیات، ناشر: شرکه أفق للبرمجیات ـ مصر، الطبعه: الأولى، ۲۰۰۴م
محمد حنفیه:

۳۲۲۶۹ حدثنا بن عیینه عن عمرو عن محمد بن علی قال قال رسول الله صلى الله علیه وسلم إنما فاطمه بضعه منی فمن أغضبها أغضبنی.
إبن أبی شیبه الکوفی، ابوبکر عبد الله بن محمد (متوفاى۲۳۵ هـ)، الکتاب المصنف فی الأحادیث والآثار، ج ۶، ص۳۸۸، تحقیق: کمال یوسف الحوت، ناشر: مکتبه الرشد – الریاض، الطبعه: الأولى، ۱۴۰۹هـ.
عبد الله بن زبیر:

(۱۹۶۰)- [۲۱۹۳] حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ هِشَامٍ، قَالَ: نا إِسْمَاعِیلُ بْنُ إِبْرَاهِیمَ، عَنْ أَیُّوبَ، عَنِ ابْنِ أَبِی مُلَیْکَهَ، عَنِ ابْنِ الزُّبَیْرِ، عَنِ النَّبِیِّ (ص): ” إِنَّمَا فَاطِمَهُ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهَا بَضْعَهٌ مِنِّی، یَغِیظُنِی مَا یَغِیظُهَا، وَقَالَ مَرَّهً أُخْرَى: وَیُؤْذِینِی مَا آذَاهَا “.
فاطمه پاره تن من است، هر چیزى که او را به خشم آورد، مرا به خشم آورده است. و بار دیگر فرمود: هر چیزى که او را اذیت کند، مرا اذیت مى‌کند.
البزار، ابوبکر أحمد بن عمرو بن عبد الخالق (متوفاى۲۹۲ هـ)، البحر الزخار (مسند البزار)، ج ۶، ص۱۵۰، تحقیق: د. محفوظ الرحمن زین الله، ناشر: مؤسسه علوم القرآن، مکتبه العلوم والحکم – بیروت، المدینه الطبعه: الأولى، ۱۴۰۹ هـ.
همین روایت را ابوإسحاق حربى با این سند و متن نقل کرده است:
حدثنا مسدد حدثنا إسماعیل عن ایوب عن ابن أبى ملیکه عن ابن الزبیر قال النبى صلى الله علیه: فاطمه بضعه منى. ینصبنى ما أنصبها.
رسول خدا (ص) فرمود: فاطمه پاره تن من است، مرا ناراحت مى‌کند، هر چیزى که او را ناراحت کند.
الحربی، أبو إسحاق إبراهیم بن إسحاق (متوفاى۲۸۵هـ)، غریب الحدیث، ج ۲، ص۷۹۲، تحقیق: د. سلیمان إبراهیم محمد العاید، ناشر: جامعه أم القرى ـ مکه المکرمه، الطبعه: الأولى، ۱۴۰۵هـ.
عائشه دختر ابوبکر:

برخى به صورت مرسل نقل کرده‌اند که رسول خدا همین مطلب را خطاب به عائشه گفته است:
وروی عنه [ص] أنه قال لعائشه رضی الله عنها ‘ یا عائشه فاطمه بضعه منی یریبنی ما یریبها.
الماوردی البصری الشافعی، علی بن محمد بن حبیب (متوفاى۴۵۰هـ)، الحاوی الکبیر فی فقه مذهب الإمام الشافعی وهو شرح مختصر المزنی، ج ۱۷، ص۱۶۴، تحقیق الشیخ علی محمد معوض – الشیخ عادل أحمد عبد الموجود، ناشر: دار الکتب العلمیه – بیروت – لبنان، الطبعه: الأولى، ۱۴۱۹ هـ -۱۹۹۹م.
ابوإسحاق شیرازى مى‌گوید که شهادت فرزند براى پدر نافذ نیست؛ زیرا که فرزند پاره تن پدر است:
ولان الولد بضعه من الوالد ولهذا قال علیه الصلاه السلام یا عائشه إن فاطمه بضعه منى یریبنى ما یریبها.
الشیرازی الشافعی، ابوإسحاق إبراهیم بن علی بن یوسف (متوفاى ۴۷۶هـ)، المهذب فی فقه الإمام الشافعی، ج ۲، ص۳۳۰، ناشر:دار الفکر – بیروت.
در نتیجه، روایت «فاطمه بضعه منی» فقط از طریق مسور بن مخرمه نقل نشده است، دیگر اصحاب نیز آن را نقل کرده‌اند.
****
اما این که گفتید روایت «إن الله یغضب لغضبک» به خاطر وجود حسین بن زید مردود است، درست نیست؛ چرا که بزرگان اهل سنت همین روایت را تصحیح کرده‌اند:
حدثنا محمد بن عبد اللَّهِ الْحَضْرَمِیُّ حدثنا عبد اللَّهِ بن مُحَمَّدِ بن سَالِمٍ الْقَزَّازُ حدثنا حُسَیْنُ بن زَیْدِ بن عَلِیٍّ عن عَلِیِّ بن عُمَرَ بن عَلِیٍّ عن جَعْفَرِ بن مُحَمَّدٍ عن أبیه عن عَلِیِّ بن الْحُسَیْنِ عَنِ الْحُسَیْنِ بن عَلِیٍّ رضی اللَّهُ عنه عن عَلِیٍّ رضی اللَّهُ عنه قال قال رسول اللَّهِ صلى اللَّهُ علیه وسلم لِفَاطِمَهَ رضی اللَّهُ عنها أن اللَّهَ یَغْضِبُ لِغَضَبِکِ وَیَرْضَى لِرَضَاکِ
الطبرانی، ابوالقاسم سلیمان بن أحمد بن أیوب (متوفاى۳۶۰هـ)، المعجم الکبیر، ج ۱، ص۱۰۸، تحقیق: حمدی بن عبدالمجید السلفی، ناشر: مکتبه الزهراء – الموصل، الطبعه: الثانیه، ۱۴۰۴هـ – ۱۹۸۳م.
حاکم نیشابورى بعد از نقل این روایت مى‌گوید:
هذا حدیثٌ صحیحُ الإسنادِ وَلَم یُخرِجاهُ.
الحاکم النیسابوری، ابو عبدالله محمد بن عبدالله (متوفاى ۴۰۵ هـ)، المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۱۶۷، تحقیق: مصطفی عبد القادر عطا، ناشر: دار الکتب العلمیه – بیروت الطبعه: الأولى، ۱۴۱۱هـ – ۱۹۹۰م.
هیثمى بعد از نقل آن گفته است:
رواهُ الطبرانی وإسنادُهُ حَسَنٌ.
الهیثمی، ابوالحسن علی بن أبی بکر (متوفاى ۸۰۷ هـ)، مجمع الزوائد ومنبع الفوائد، ج۹، ص۲۰۳، ناشر: دار الریان للتراث/‏ دار الکتاب العربی – القاهره، بیروت – ۱۴۰۷هـ.

منبع: www.valiasr-aj.com

 

مطالب مرتبط