صفحه اصلی » امام خمینی(ره) » زندگینامه » مبارزه تاریخى امام و پیروزى انقلاب اسلامى
منتشر شده در ۲۱ اسفند ۱۳۹۲ | دسته : زندگینامه

مبارزه تاریخى امام و پیروزى انقلاب اسلامى

اندازه قلم

این نوشتار مهمترین سرفصلهاى مبارزات امام خمینى – قدس سره – و قیام اسلامى حاصل از آن را تا مقطع ارتحال امام در بردارد.

تا سال ۱۹۶۳ نام آیت الله روح الله خمینى به عنوان یک مخالف برجسته رژیم شاه بر سر زبانها افتاده بود. جلسات درس ایشان در قم، انبوه دانشجویان را که مجذوب انتقادهایش از رژیم شاه مى شدند، جلب مى کرد. در مارس ۱۹۶۳ (اسفند ۱۳۴۲) فیضیه قم در سالگرد شهادت (امام) جعفر صادق (ع) ، امام ششم مورد حمله نیروهاى ساواک و چتربازان قرار گرفت و عده اى از دانشجویان کشته و آیت‏الله خمینى توقیف شد. وى پس از یک بازداشت کوتاه آزاد شد و به انتقاد از کنترل امریکا بر ایران ادامه داد.

امام بار دیگر در سالگرد شهادت امام حسین (ع) بازداشت‏شد. وقتى این خبر به مردمى که در خیابانها براى امام حسین (ع) عزادارى مى کردند، رسید، تظاهراتى براى آزادى وى در تهران، اصفهان، مشهد، شیراز و کاشان برگزار شد.

نیروهاى امنیتى به ۱۵هزار نفر شلیک کردند. امام خمینى تا ماه اوت زندانى شد. وى پس از آزادى به پیروانش گفت انتخابات اکتبر را تحریم کنند و دوباره توقیف شد.

۷۰ – ۱۹۶۴: آیت‏الله خمینى در مه ۱۹۶۴ (خرداد۱۳۴۳) از زندان آزاد شد. در اکتبر، مجلس با تصویب لایحه‏اى به مشاوران نظامى امریکایى مصونیت دیپلماتیک داد و راى به پذیرفتن یک وام ۲۰۰ میلیون دلارى امریکا براى خرید تجهیزات نظامى داد. امام خمینى با صدور اعلامیه اى به این اقدامات مجلس حمله کرد و کمى بعد به ترکیه تبعید شد که در سال ۱۹۶۵ از آنجا به عراق رفت.

طى سیزده سال بعد، شهر مقدس نجف خانه وى بود و در آنجا خود را به عنوان یک شخصیت مذهبى برجسته تثبیت کرد. انتقادهاى او از رژیم پهلوى مخفیانه در ایران انتشار مى‏یافت و پیامهایش براى مسلمانان جهان در مراسم حج در مکه پخش مى شد.

انتقادهاى او از سیاستهاى دولت ایران، اساسى بود. اصلاحات ارضى فاجعه از آب در آمد، باغهاى میوه، مراتع، چراگاهها و کشاورزى مکانیزه را از قانون اصلاحات ارضى معاف کرده بودند و به مالکان بزرگ فرصت داده شده بود املاک خود را به طور غیرقانونى به اقوام خویش انتقاد دهند یا با تبدیل وضعیت آنها را در گروه زمینهاى معاف از تقسیم قرار دهند. فقط ۹ درصد کشاورزان ایران صاحب زمین شدند، و دولت‏حتى به همین عده هم براى افزایش تولید کمک نکرد.

گندم و سایر مواد غذایى از خارج وارد مى‏شد، اما به کشاورز ایرانى کمک نمى شد. سیل مهاجرت روستاییان بیکار و بى زمین به نسبت ۸ درصد در سال، در جستجوى کار به شهرها روان شد. استفاده از درآمدهاى نفت، ثروتى بى‏حساب به ثروتمندان داد و این در شرایطى بود که اکثریت عظیم مردم با فشار روزگار مى‏گذراندند و نارضایتیها افزایش یافت. در این حال، پس از شکست اعراب در جنگ سال ۱۹۶۷ از اسرائیل و امریکا، آیت الله خمینى براى احتمال آغاز تلاش مشترک علیه اسرائیل با آیت الله باقر صدر به مشورت پرداخت.

۷۷-۱۹۷۰: با افزایش شدید قیمت نفت‏شاه اعلام کرد که ایران به زودى یکى از پنج قدرت بزرگ جهان خواهد شد! او و واقعیت کمبود مواد غذایى، راه بندیهاى شدید و زیادى جمعیت در تهران را نادیده مى‏گرفت، جهان غرب دلارهاى نفتى شاه را به اسلحه تبدیل مى کرد، به طورى که ایران بیش از انگلیس، تانکهاى "چیفتن" انگلیسى داشت و امریکا هواپیماهاى جنگى خود را قبل از این که به خط تولید بیفتد یا کارساز بودن آنها تایید شود، به شاه مى فروخت. فروشندگان تسلیحات امریکا داراى موقعیت مهم در اقتصاد ایران بودند، سیمان و مصالح ساختمانى صرف ساختن پایگاههاى نظامى مى شد و براى ساختن خانه، مردم با کمبود مصالح روبرو بودند. نفت، بانکدارى و تسلیحات ایران به شدت تحت کنترل امریکا بود، تاجگذارى در سال ۱۹۷۱ (۱۳۵۰) و مراسم پر خرج براى خیالپردازیهاى شاه در زمینه اثبات این قضیه که تاریخ شاهنشاهى ایران به ۲۵۰۰ سال پیش برمى گردد، شکاف عظیم بین فقیر و غنى را در ایران علنى تر کرد. آیت الله خمینى از این اقدامات به شدت انتقاد مى کرد.

سرکوب هرگونه آزادى بیان، مطبوعات و حتى مخالفت‏بالقوه به تمرکز مخالفان در خارج از کشور منجر شد. توزیع پیامهاى آیت الله خمینى به شکل نوار کاست، این مخالفان را تشویق مى کرد. امام خمینى از علما در ایران خواست‏خفقان سیاسى و برباد دادن منابع ایران را محکوم کنند. شاه وقتى در ۱۹۷۷ براى دیدار با کارتر به واشنگتن رفت‏با تظاهرات خصومت آمیز عظیمى مواجه شد. در ایران زنان دانشجو مجددا شروع به استفاده از حجاب کردند و یک مخالفت مذهبى شروع به خودنمایى کرد. در اکتبر ۱۹۷۷ (۱۳۵۶) ماموران ساواک (آقا) مصطفى پسر امام خمینى را به شهادت رساندند.

سال ۱۹۷۸: در ژانویه به تحریک شاه، مقاله اى در روزنامه اطلاعات انتشار یافت که در آن به شدت به آیت الله خمینى حمله شده بود.

روز بعد طلبه ها در قم یک اعتراض مسالمت آمیز ترتیب دادند و اقدام به تحصن کردند، ماموران امنیتى با خشونت واکنش نشان دادند و عده اى را شهید کردند. تظاهرات به سراسر کشور انتشار یافت. آیت الله خمینى از مردم خواست‏براى سرنگونى شاهنشاهى به سود یک دولت اسلامى مبارزه کنند.

در هر یک از مراسم چهلم شهدا، عده بیشترى به وسیله ماموران امنیتى شهید مى شدند. مردم در تظاهرات خود در مقابل سربازان مسلح خواستار بازگشت آیت الله خمینى شدند.

سپتامبر: شاه به این امید که نداشتن یک پایگاه موجب نابودى قدرت رهبرى امام خمینى خواهد شد از عراق خواست آیت الله را اخراج کند. آیت اللهخمینى گفت آماده است‏به کشورى برود که تحت نفوذ شاه نباشد، اما هیچ دولتى پیشنهاد پذیرفتن و تضمین ادامه فعالیت وى را نداد.

اکتبر: امام خمینى وارد "نوفل لوشاتو" در نزدیکى پاریس شد.

سپتامبر: در پایان ماه رمضان یک تظاهرات اعتراض آمیز عظیم منجر به اعلام حکومت نظامى در ایران شد. صبح روز بعد وقتى مردم بى خبر از اعلام حکومت نظامى در میدان ژاله اجتماع کردند، نیروهاى امنیتى به روى آنها شلیک کردند و هزاران نفر را کشتند. یک ملت وحشتزده علیه شاه قیام کرد و اعتصابها، بازارها، مدارس، دانشگاهها، ادارات، کارخانه‏ها و حوزه‏هاى نفت را به تعطیل کشاند و اقوام و دوستان ثروتمند شاه، طى سه ماه با ۵/۱ میلیارد دلار به غرب گریختند.

آیت الله خمینى از پاریس پیامهاى خود را براى پخش به ایران مى فرستاد.

۱۰و۱۱ دسامبر (۹و۱۰ محرم) : تقریبا چهار میلیون نفر به خیابانها آمدند و خواستار تشکیل یک دولت اسلامى تحت رهبرى امام خمینى شدند. هزاران نفر از تظاهر کنندگان غیر مسلح کشته شدند. بازداشت‏شدگان شکنجه مى‏شدند، و مجروحان را در تختهاى بیمارستانها قتل عام مى کردند. فشار تحمل ناپذیر و بى پایان افکار عمومى، امریکا را وادار کرد تا شاه را تشویق به انتخاب یک نخست وزیر (شاپور بختیار) براى خنثى کردن نفوذ امام خمینى کند.

۱۶ ژانویه ۱۹۷۹: شاه از ایران فرار کرد و به مصر رفت و یک دولت‏بى قدرت و مردمى بپاخاسته را در خیابانها رها کرد.

اول فوریه: امام خمینى با استقبالى بى سابقه به ایران آمد. امام دستور داد دولت موقت اسلامى تشکیل شود. پس از این که صدها نفر از اعضاى نیروى هوایى از امام حمایت کردند، یک پادگان نظامى تهران ناگهان مورد هجوم گارد شاهنشاهى قرار گرفت. انبوه مردم بى سلاح به تقاضاى کمک نیروى هوایى پاسخ دادند و گاردیها را مجبور به بازگشت‏به سربازخانه‏هایشان کردند. با پذیرفتن رهبرى امام خمینى از طرف بیشتر نیروهاى امنیتى، کلیه پاسگاههاى پلیس، زندانها، پایگاههاى ارتش و ادارات دولتى به تصرف انقلابیان در آمد.

۱۱ فوریه: سرانجام رژیم شاه سقوط کرد.

۱۶ فوریه: چهار نفر از محافظان شاه سابق تیرباران شدند.

اول مارس: امام خمینى تشکیل دولت اسلامى را اعلام کرد.

اول آوریل: هویدا نخست وزیر شاه اعدام شد.

۵ ژوئیه: صنایع بزرگ خصوصى ملى شد.

پیروزى انقلاب اسلامى

۹ ژوئیه: امام به استثناى جنایتکاران و شکنجه گران، دیگران را عفو کرد.

۲۳ اکتبر: شاه سابق در یک بیمارستان نیویورک بسترى شد.

۴ نوامبر: دانشجویان ایرانى در نیویورک علیه حضور شاه مخلوع در امریکا تظاهرات کردند.

سفارت امریکا در تهران، معروف به "لانه جاسوسى" به وسیله دانشجویان پیرو خط امام تصرف شد. آنها ۵۲ امریکایى را مدت ۴۴۴ روز در مقابل تحویل شاه و برگرداندن داراییهاى دزدیده شده ایران، گروگان نگه داشتند.

۶ نوامبر: بازرگان از نخست وزیرى استعفا داد.

۲۳ نوامبر: وزارت خارجه و اقتصاد، کلیه بدهیهاى خارجى ایران را "کان لم یکن" اعلم کرد.

۴ دسامبر: به دنبال رفراندم، قانون اساسى تصویب شد.

۱۵ دسامبر: شاه سابق پس از این که نتوانست‏به مکزیک برود، از امریکا عازم تبعید در پاناما شد.

۴ ژانویه ۱۹۸۰: "کورت والدهایم" دبیرکل سازمان ملل به دنبال عدم موافقت‏با تقاضایش براى ملاقات با گروگانهاى امریکایى، ماموریتش را در ایران ناتمام گذاشت.

۱۷ فوریه: دبیرکل سازمان ملل تشکیل کمیسیونى براى بررسى فعالیتهاى شاه سابق را تکمیل کرد.

۱۰ مارس: یک سخنگوى خط امام گفت وقتى کمیسیون سازمان ملل نتایج‏بررسیهاى خود را انتشار داد و نشان داد که طرفدار ایران و درستکار است مى تواند به ایران برگردد و با گروگانها ملاقات کند.

مارس، مه: اولین انتخابات مجلس.

۲۳ مارس: شاه سابق درست ۲۴ ساعت قبل از این که قرار بود، ایران استرداد او را تقاضا کند، از پاناما به قاهره رفت.

۹ آوریل: روابط دیپلماتیک امریکا با ایران قطع شد.

۲۵ آوریل: حمله کوماندویى امریکا براى نجات گروگانها در یک طوفان شن کست‏خورد. امام خمینى گفت این ماموریت اقدامى احمقانه بود.

۳۰ آوریل: مردان مسلح عرب، بیست ایرانى را در سفارت ایران در لندن گروگان گرفتند.

۵ مه: نیروهاى امنیتى انگلیس به سفارت ایران در لندن حمله کردند و چهار نفر از پنج مرد مسلح را کشتند.

۱۱ مه: گور رضاخان پدر شاه سابق در نزدیکى تهران ویران شد.

۲۷ ژوئیه: شاه سابق در قاهره مرد.

۱۱ اوت: محمد على رجایى نخست وزیر شد.

۲۲ سپتامبر: عراق على رغم تعهد اعلام شده اش به منشور سازمان ملل و برخلاف عبارت اول ماده ۳۳ منشور فوق که به حل مسالمت آمیز اختلافات بین دولتها اشاره کرده است، به ایران حمله کرد.

۲۴ سپتامبر: عراق به آبادان و خرمشهر حمله کرد و پالایشگاه نفت آبادان را به آتش کشید.

۲ نوامبر: مجلس چهار شرط پیشنهادى امام را براى آزادى گروگانهاى امریکایى تصویب کرد.

۲ ژانویه ۱۹۸۱: در آخرین روز ریاست جمهورى کارتر گروگانهاى امریکایى آزاد شدند.

۱۰ ژوئن: امام خمینى بنى صدر را از فرماندهى کل قوا خلع ید کرد.

۲۰ ژوئن: استیضاح بنى صدر آغاز شد.

۲۱ ژوئن: بنى صدر از ریاست جمهورى عزل شد.

۲۸ ژوئن: ۷۲ مقام برجسته کشور در انفجار دفتر حزب جمهورى اسلامى در تهران شهید شدند.

۲۴ ژوئیه: محمدعلى رجایى به ریاست جمهورى انتخاب شد.

۲۹ژوئیه: بنى صدر به فرانسه فرار کرد.

۳۰ اوت: انفجار بمب، محمدعلى رجایى و جواد باهنر نخست وزیر او را به شهادت رساند.

۲۹ سپتامبر: چهار تن از فرماندهان نظامى ایران در سقوط هواپیما کشته شدند.

اکتبر: آیت الله على خامنه اى به ریاست جمهورى انتخاب شد و میرحسین موسوى را به نخست وزیرى منصوب کرد.

۲۸ مارس ۱۹۸۲: ایران در شدیدترین نبردهاى جنگ به پیروزیهاى با ارزشى دست‏یافت.

۲۴ مه: نیروهاى انقلابى وارد خرمشهر شدند. بیشتر قسمتهاى ایران که در مراحل اولیه جنگ به تصرف عراق در آمده بود، بازپس گرفته شد.

۱۴ ژوئیه: امام خمینى در پیامى از مردم عراق خواست قیام کنند و صدام را سرنگون نمایند. نیروهاى ایران به عراق حمله کردند و تا حدود پانزده کیلومترى بصره پیش رفتند.

اول اکتبر: با شروع سومین سال جنگ، ایران حمله علیه عراق را آغاز مى کند.

۲ اکتبر: در یک انفجار تروریستى در تهران ۶۰ نفر کشته و ۷۰۰ نفر مجروح شدند.

۱۱ ژوئن: عملیاتى براى آزادى قسمتهاى دیگرى از خاک ایران آغاز و ۵۰ هزار سرباز عراق به اسارت در آمدند

۲۲ ژوئیه: حمله ایران نیروهاى عراق را از حاج عمران در کردستان بیرون کرد.

آوریل ۱۹۸۴: انتخابات مجلس دوم انجام شد. حجت‏الاسلام هاشمى رفسنجانى ۵/۱ میلیون راى آورد.

۱۲ ژوئن: "پرز دکوئیار" دبیرکل سازمان ملل از عراق خواست‏حمله به مناطق مسکونى ایران را قطع کند.

۱۸ مارس ۱۹۸۵: نیروهاى ایران در حمله اى در شمال بصره از خطوط نیروهاى عراقى گذشته و جاده بغداد را به خطر انداختند.

۱۴ اوت: آیت الله على خامنه اى براى بار دوم به ریاست جمهورى انتخاب شد.

۱۹ فوریه ۱۹۸۶: نیروهاى ایران در یک حمله یازده روزه شبه جزیره فاو را گرفتند. عراق در این حمله از گاز خردل استفاده کرد.

۲ ژوئیه: ایران شهر مرزى مهران را پس گرفت.

۴ نوامبر: رسوایى ایران گیت، معامله امریکا براى تبادل اسلحه در برابر آزادى گروگانه برملا شد.

۱۸ ژانویه ۱۹۸۷: نیروهاى ایران به بصره رسیدند.

۱۷ ژوئیه: سفارت فرانسه در تهران تعطیل شد.

۲۰ ژوئیه: شوراى امنیت‏سازمان ملل با قطعنامه ۵۹۸ خواهان آتش بس فورى شد اما ایران که خواهان معرف عراق به عنوان متجاوز بود، آن را نپذیرفت.

۳۱ ژوئیه: بیش از ۴۰۰ زایر که ۲۷۵ نفرشان ایرانى بودند، در مراسم حج‏به شهادت رسیدند.

۲۹ سپتامبر: به دنبال رهگیرى هلیکوپترهاى امریکایى در تنگه هرمز و بازرسى کشتى ایران اجر; ایران کشتیهاى خود را در تنگه هرمز افزایش داد.

۱۸ اکتبر: چهار ناوشکن امریکایى دو سکوى نفتى ساحلى ایران را با شلیک هزار گلوله به آتش کشیدند و خسارات سنگینى به آنها وارد کردند.

۲۸ فوریه ۱۹۸۸: جنگ شهرها با شلیک ۱۳۵ موشک به تهران تشدید شد.

۱۷مارس: بمباران شیمیایى عراق بیش از پنج هزار نفر را در حلبچه کشت و متجاوز از هشت هزار نفر دیگر را به شدت مجروح کرد.

۱۸آوریل: امریکا چند کشتى ایران را در خلیج فارس غرق کرد، هلیکوپترهاى توپدار امریکا در حمله عراق به فاو به کمک عراقیها رفتند.

۲ ژوئن: هاشمى رفسنجانى رئیس مجلس، کفیل فرماندهى نیروهاى مسلح شد.

۳ ژوئیه: ناو امریکایى به هواپیماى ایرباس مسافربرى ایران حمله کرد و ۲۹۰ سرنشین آن را به شهادت رساند.

۱۸ ژوئیه: ایران با بى میلى قطعنامه ۵۹۸ را پذیرفت. امام خمینى گفت‏براى او این تصمیم کشنده تر از سرکشیدن زهر است.

۲۰ اوت: آتش بس در جبهه ها و مذاکره بین ایران و عراق شروع شد. موسوى نخست وزیر گفت درهاى ایران به روى بازرگانى و نفوذ غرب بسته خواهد ماند.

۱۵ فوریه ۱۹۸۹: امام خمینى اعلام کرد "سلمان رشدى" به خاطر کفرگویى در کتاب " آیه‏هاى شیطانى" خود، باید کشته شود.

۷ مارس: روابط دیپلماتیک انگلیس و ایران قطع شد.

۱۹ مارس: رفسنجانى نامزد ریاست جمهورى شد.

۲۴ آوریل: اعضاى کمیته اصلاح قانون اساسى انتخاب شدند.

۲۳ مه: امام خمینى به علت‏خونریزى داخلى تحت عمل جراحى قرار گرفت.

۳ ژوئن: امام خمینى درگذشت.

مطالب مرتبط
نوشتن دیدگاه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *